Typography Nedir? | Tasarım Sözlüğü

Bir tasarıma baktığınızda bazen ilk fark ettiğiniz şey görsel değildir.

Bir kelimenin nasıl göründüğüdür.

Harflerin arasındaki mesafe, yazının kalınlığı, satırların düzeni, kullanılan fontun karakteri...

Bunların hepsi tasarımın nasıl algılandığını değiştirir.

İşte burada Typography devreye girer.

Türkçede tipografi olarak kullandığımız bu kavram, yalnızca güzel bir font seçmekten çok daha fazlasıdır.

Typography nedir?

En basit haliyle:

Typography, yazının ve harflerin görsel olarak düzenlenmesi sanatıdır.

Hangi yazı karakterinin kullanılacağından harfler arasındaki boşluğa, satır aralığından metnin sayfadaki konumuna kadar birçok karar tipografinin parçasıdır.

Bir tasarımda yazı sadece bilgi vermek için kullanılmaz.

Aynı zamanda bir duygu ve karakter taşır.

Ciddi.

Eğlenceli.

Modern.

Klasik.

Teknolojik.

Lüks.

Minimal.

Bütün bunları bazen tek bir kelimenin görünüşüyle bile anlatabiliriz.

Font ile Typography aynı şey mi?

Tam olarak değil.

Bu ikisi sık sık birbirinin yerine kullanılıyor.

Font, belirli bir yazı karakterinin belirli bir biçimini ifade eder.

Typography ise o yazının tasarım içinde nasıl kullanılacağını kapsayan daha geniş bir alandır.

Yani:

Font seçmek bir karardır.

Typography ise o fontu nasıl kullandığınızdır.

Aynı fontu kullanan iki farklı tasarım, farklı tipografik düzenlemeler nedeniyle tamamen farklı görünebilir.

Bir font markanın karakterini değiştirebilir mi?

Kesinlikle.

Bir markanın ismini düşünelim:

KREARTİF

Bunu ince, zarif bir serif fontla yazdığınızda farklı bir his verir.

Kalın ve geometrik bir sans serif fontla yazdığınızda bambaşka görünür.

El yazısı karakterinde kullandığınızda ise tamamen başka bir kimliğe dönüşebilir.

Kelime aynı.

Harfler aynı.

Ama karakter değişiyor.

İşte tipografinin gücü burada.

Serif ve Sans Serif nedir?

Tipografide en temel ayrımlardan biri serif ve sans serif yazı karakterleridir.

Serif

Harflerin uçlarında küçük çıkıntılar bulunur.

Daha klasik, geleneksel veya editoryal bir his oluşturabilir.

Kitaplarda, dergilerde ve bazı kurumsal kimliklerde sıkça karşımıza çıkar.

Sans Serif

Harflerin uçlarında bu çıkıntılar bulunmaz.

Daha sade, modern ve temiz bir görünüm sunabilir.

Dijital arayüzlerde, reklam çalışmalarında ve çağdaş marka kimliklerinde oldukça yaygındır.

Ancak burada önemli bir nokta var:

“Serif klasiktir, sans serif moderndir.” diye kesin bir kural yoktur.

Fontun karakteri, kullanım biçimi ve diğer tasarım unsurları sonucu değiştirebilir.

Kerning nedir?

Typography denince sık karşılaşacağımız kavramlardan biri de Kerning.

Kerning, iki harf arasındaki boşluğun özel olarak ayarlanmasıdır.

Örneğin bazı harf çiftleri yan yana geldiğinde aralarında gereğinden fazla boşluk oluşabilir.

Tasarımcı bu boşluğu optik olarak daha dengeli görünmesi için ayarlayabilir.

Küçük bir detay gibi görünür.

Ama özellikle logo, başlık ve büyük puntolu metinlerde tasarımın kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Tracking ve Leading nedir?

Tipografide yalnızca iki harf arasındaki boşluk önemli değildir.

Tracking

Bir kelime veya metindeki harflerin genel olarak birbirine olan mesafesini ifade eder.

Leading

Satırlar arasındaki dikey boşluktur.

Örneğin bir paragrafta satırlar birbirine çok yakınsa metin sıkışık görünebilir.

Çok fazla açıldığında ise metnin bütünlüğü bozulabilir.

İyi tipografi, bu boşlukların gözün rahat okuyabileceği bir ritim oluşturmasını sağlar.

Typography neden önemli?

Çünkü yazı da bir görseldir.

Bir billboardda sadece birkaç kelime olabilir.

Bir web sitesinde yüzlerce kelime olabilir.

Bir ambalajda ürünün adı olabilir.

Bir Instagram gönderisinde tek bir cümle olabilir.

Hepsinde tipografi, mesajın nasıl algılanacağını etkiler.

Yanlış font seçimi veya kötü bir tipografik düzen, iyi bir fikrin etkisini azaltabilir.

Doğru tipografi ise bazen tasarımı neredeyse tek başına taşıyabilir.

İyi Typography nasıl olmalı?

İyi tipografi sadece “güzel” görünmek zorunda değildir.

Öncelikle okunabilir olmalıdır.

Sonra tasarımın amacıyla uyumlu olmalıdır.

Bir çocuk markasının tipografisi ile bir hukuk firmasının tipografisinin aynı olması beklenmez.

Bir teknoloji markasının iletişimiyle lüks bir moda markasının iletişimi de aynı tipografik karaktere ihtiyaç duymayabilir.

Bu nedenle font seçerken sadece:

“Bu font güzel mi?”

diye sormak yerine:

“Bu font ne anlatıyor?”

diye sormak daha doğru olabilir.

Çok font kullanmak daha iyi tasarım demek değildir

Tasarımda sık yapılan hatalardan biri de çok fazla font kullanmaktır.

Başlık başka.

Alt başlık başka.

Metin başka.

Buton başka.

Bir de dekoratif bir font...

Sonuç genellikle karmaşık bir görüntü olur.

Çoğu tasarımda birkaç yazı karakteriyle güçlü bir hiyerarşi oluşturmak yeterlidir.

Burada önemli olan font sayısından çok fontlar arasındaki ilişkidir.

Typography ve marka

Bir markanın tipografisi, görsel kimliğinin önemli parçalarından biridir.

Logo dışında kullandığı yazı karakterleri, başlıkları, web sitesi, sosyal medya gönderileri, sunumları ve reklamları aynı tipografik dili taşıdığında marka daha tutarlı görünür.

Bu yüzden tipografi yalnızca grafik tasarımcının seçtiği bir font değildir.

Markanın konuşma biçiminin görsel karşılığıdır.

Bir markanın sesi nasıl karakterini yansıtıyorsa, tipografisi de aynı şeyi görsel olarak yapabilir.

Kısaca Typography

Typography'yi tek cümleyle anlatmak gerekirse:

Yazıyı sadece okunacak bir bilgi olmaktan çıkarıp tasarımın bir parçasına dönüştürmektir.

Font seçimi.

Harf aralıkları.

Satır aralıkları.

Punto.

Hiyerarşi.

Hizalama.

Bütün bunlar bir araya geldiğinde tipografi ortaya çıkar.

Ve iyi tipografi çoğu zaman kendisini bağırarak göstermez.

Sadece doğru yerde, doğru biçimde durur.

Belki de iyi tipografinin en güzel tarafı budur:

Okumayı kolaylaştırırken tasarımı da güzelleştirir.

TRIUS CREATIVE | Tasarım Sözlüğü

Tasarım ve reklam dünyasında kullanılan kavramları herkesin anlayabileceği bir dille anlatıyoruz.

Tasarım Sözlüğü #03 — Typography

Bir sonraki kavramda görüşmek üzere.